Witam serdecznie wszystkich użytkowników i gości odwiedzających moją stronę. Temat witrektomii budzi duże zainteresowanie wśród pacjentów, ale jeszcze nikt nie poruszył go na forum, dlatego zdecydowałam się sama rozpocząć dyskusję na ten temat.
Witrektomia to zabieg operacyjny w obrębie tylnego odcinka oka, wykonuje się go celem usunięcia patologicznych zmian w ciele szklistym, siatkówce. Kilka słów na temat wskazań do witrektomii w przypadku błon nasiatkówkowych. Dzięki optycznej tomografii koherentnej oka (OCT) znacznie poprawiła się diagnostyka chorób tylnego odcinka oka, w tym błon nasiatkówkowych. Nie istnieje leczenie zachowawcze błon. Jedyną metodą leczenia jest witrektomia, podczas której usuwa się patologiczną tkankę włóknistą z powierzchni siatkówki. Ale nie każda błona wymaga takiego leczenia. Bardzo ważne jest monitorowanie zmian w obrębie siatkówki. Wskazaniem do operacji są błony, które wykazują cechy progresji i w znacznym stopniu upośledzają widzenie centralne. Takie błony wywierają niekorzystny wpływ na siatkówkę poprzez jej pociąganie, pofałdowanie i obrzęk. Jeżeli powoduje to obniżenie ostrości wzroku poniżej 0,5-0,6 (5-6 rzędów z 10 z tradycyjnej tablicy do sprawdzenia ostrości wzroku) i w badaniu OCT stwierdza się progresja zmian (zwiększenie grubości siatkówki w okolicy plamki, obrzęk siatkówki), to wskazanie do witrektomii jest uzasadnione. Natomiast w fazach początkowych choroby, kiedy błony są bardzo cienkie, delikatne i nie powodują pogorszenia widzenia lub w nieznacznym stopniu pogarszają wzrok, wskazana jest obserwacja. Monitorowanie zmian polega na badaniu ostrości wzroku, wziernikowaniu dna oka i badaniu OCT (wizyty kontrole u okulisty prowadzącego 1 raz na 3-6 mies. w zależności od stopnia zaawansowania zmian). Często po ustaleniu rozpoznania pacjent od razu otrzymuje skierowanie na witrektomię i wpada w panikę. Ponieważ na takie zabiegi wykonywane w ramach NFZ w Polsce są bardzo długie terminy oczekiwania. Ale na szczęście błony nasiatkówkowe nie są wskazaniem do pilnej witrektomii. Okres oczekiwania na zabieg warto wykorzystać w celu monitorowania zmian. Naprawdę nie warto spieszyć się z decyzją o operacji, ponieważ operacja witrektomii jest zabiegiem dość poważnym, obciążonym sporym ryzykiem powikłań i absolutnie nie gwarantuje poprawy widzenia. A choroba w wielu przypadkach postępuje bardzo powoli.
I jeszcze kilka zdań na temat kolejek na zabiegi witrektomii. Niestety jest to bolesny temat nie tylko dla pacjentów, ale również i dla lekarzy. Ani lekarze, ani szpitale nie są temu winni. Jak wszyscy wiedzą, szpitale na określone świadczenia medyczne mają tyle pieniędzy, ile zapłaci im NFZ. W okulistyce niestety jest pewien podział przyznawanych punktów (czyli pieniędzy) na leczenie narzucony przez NFZ: około 70-80% punktów w kontrakcie tylko na operację usunięcia zaćmy, a znacznie mniejsza część (30-20%) na wszystkie pozostałe procedury, a w tym witrektomie, zabiegi przeciwjaskrowe, operacje zeza, iniekcje anty-VEGF, leczenie zachowawcze i operacyjne innych chorób oczu, urazów. Jak łatwo się domyślić, jest to zdecydowanie za mało, żeby kolejki mogły się skrócić.
Jaki z tego wszystkiego wniosek? Warto systematycznie kontrolować swój wzrok i w razie potrzeby odpowiednio wcześnie zarezerwować sobie miejsce w kolejce :) .
Pozdrawiam
Tatiana Pokotycka
Szanowna Pani Doktor,
jestem po zabiegu witrektomii (grudzień 2016r.) z podaniem gazu 14%C3F8 do komory ciała szklistego oka prawego. Otrzymałam na kartce ogólnikowe zalecenia po tego typu zabiegach ale mimo wszystko rodzą się pytania o szczegóły i w zw. z tym mam prośbę o odpowiedź.
Niektóre pytania mogą wydawać się błahe, ale myślę, że wiele osób też oczekuje takich informacji, bo nie do końca jest zorientowanych co dalej po witrektomii, a niewiele można samemu coś więcej znaleźć na ten temat.
1) Obecnie w wewnętrznym kąciku oka pojawiają mi się niebieskie kleksy jakby krople (pęcherzyki?), czasem przemieszczają się a czasem znikają. Czy to jest normalne przy wypełnieniu gazem czy może być to jakiś niepokojący objaw?
2) wiem, że istnieje ryzyko ponownego odwarstwienia siatkówki, co będzie tego objawem? Przed zabiegiem miałam błyski w oku (przez kilka lat, które były tylko obserwowane), potem nastąpiło odklejenie ciała szklistego (objawem ciemne pole, intensywny wzrost mętów) i stwierdzono odwarstwienie siatkówki z przedarciem. Czy po zabiegu witrektomii (ponoć usuwane jest ciało szkliste) objawy ewentualnego ponownego odwarstwienia będą podobne , tzn. w postaci błysków czy mętów, czy zdąży się je na czas zdiagnozować?
3) podobno istnieje prawdopodobieństwo w niedługim czasie równoległego odwarstwienia się siatkówki w drugim oku, czy można temu jakoś zapobiec czy znowu tylko się obserwuje pojawiające się błyski, męty?
4) W zaleceniach po zabiegu jest spanie z głową w dół, siedzenie z głowa też pochyloną w dół obowiązkowo przez okres 3 tygodni po zabiegu. Czy po tym czasie, np. na następny dzień, spokojnie mogę powrócić do spania w dowolnej pozycji czy tez muszę co jakiś czas powracać do pozycji na brzuchu przez okres kilku miesięcy?
powrót do widzenia może trwać kilka miesięcy a zwolnienie lekarskie obejmuje 30 dni, czy po tych 30 dniach mogę spokojnie wrócić do pracy biurowej i z wykorzystaniem komputera? Czy są jakieś ograniczenia, tzn. czy zasłaniać gojące się oko by nie nadwyrężać go podczas czytania (intensywne ruchy gałki ocznej podczas przenoszenia wzroku z dokumentu na monitor )?
5) W zaleceniach jest unikać nasłonecznienia, ewentualnie stosować okulary przeciwsłoneczne, ale jak długo? Co z oglądaniem TV, to też w pewnym sensie wystawianie oka na intensywne barwy?
czy mogę prowadzić samochód (czy nie będzie obciążenia przez manewrowanie kierownicą, ruchy głowy w bok)?
6) Należy zachować oszczędzający tryb życia i unikać wysiłku fizycznego – już zawsze czy w okresie rekonwalescencji? Rozumiem, że nie należy już dzwigać ciężkich rzeczy, a do ilu kg można coś podnieść czy przesunąć (co z pracami domowymi jak sprzątanie, odkurzanie, zmywanie podłogi, zakupy, podniesienie krzesła, przesunięcie fotela itp.) Po jakim czasie można coś robić? Jakie są ograniczenia w tym zakresie, czy prace w ogródku przydomowym też już należy wyeliminować na zawsze bo jakkolwiek posługiwanie się haczką czy grabiami to obciążenie?
7) Czy uprawianie sportu też wiąże się już z ograniczeniami? Rozumiem, że siłownia nie wchodzi w grę, to samo skok ze spadochronem i inne ekstremalne dziedziny, a co jazdą na rowerze, gry zespołowe (siatkówka, koszykówka, badmington), bieganie, rolki, narty?
8) Czy obserwując rozwój medycyny można się spodziewać, że w najbliższym czasie pojawi się inna metoda leczenia odwarstwienia siatkówki czy tylko witrektomia?
Bardzo dziekuję za poświęcenie czasu i uprzejmie proszę o odpowiedz.
Witam serdecznie, cieszę się bardzo, że mogę Pani pomóc . Chętnie odpowiem na wszystkie pytania.
1).Wrażenia wzrokowe, które obserwuje Pani w kąciku oka ( przemieszczające się niebieskie kleksy, pęcherzyki) są spowodowane obecnością gazu w komorze ciała szklistego. Gaz wchłania się w ciągu 4-6 tygodni, a komora ciała szklistego wypełnia się stopniowo płynem i pęcherzyki powietrza przemieszczają się w płynie powodując różnego rodzaju wrażenia wzrokowe. Tego typu objawy występują u każdego pacjenta po witrektomii z podaniem gazu do komory ciała szklistego.
2). Objawy przy ewentualnym ponownym odwarstwieniu siatkówki są bardzo podobne do tych, które Pani miała wcześniej. Błyski są bardzo częstym objawem, ponieważ pojawiają się na skutek podrażnienia, trakcji (pociągnięcia) siatkówki. Przedarcie i odwarstwienie zazwyczaj się znajduje się w miejscu przeciwległym według godzin zegarowych do miejsca, w którym obserwuje się błyski (obraz odwrócony w pionie i poziomie). Męty również mogą pojawić się przy ponownym odwarstwieniu po witrektomii. W momencie przedarcia i odwarstwienia siatkówki może dojść do drobnych lub większych wylewów krwi do komory ciała szklistego jak również do wysypania barwnika z warstwy barwnikowej siatkówki. Takie męty są widoczne jak „ciemna sadza” przed okiem. Może również wystąpić wrażenie „zasłony” przed okiem, różnej wielkości ograniczenia obwodowego pola widzenia. Diagnozowanie takich zmian jest konieczne w jak najkrótszym czasie ( na„cito”), a polega na dokładnej ocenie siatkówki z obwodem przy rozszerzonej źrenicy w specjalnych soczewkach (3-lutsro Goldmanna, inne soczewki typu VOLK).Takie badanie może wykonać każdy doświadczony okulista w Poradni Okulistycznej. W sytuacji, kiedy nie ma przeszkód w ośrodkach optycznych oka i dno jest w pełni dostępne badaniu, nie jest konieczne badanie USG gałki ocznej. Jeżeli nie doszło do odwarstwienia siatkówki, a powstało jedynie przedarcie, trzeba jak najszybciej zabezpieczyć siatkówkę wokół otworu laserem, można również w ten sposób zabezpieczać niewielkie obszary odwarstwionej już siatkówki.
3). Co do odwarstwienia siatkówki w drugim oku, to na pewno ryzyko jest większe, jeżeli oko ma podobną budowę (wysoka krótkowzroczność zwłaszcza z atygmatyzmem, obwodowe zwyrodnienia siatkówki, predyspozycja genetyczna lub inne). Natomiast , jeżeli drugie oko jest całkiem zdrowe, to ryzyko jest znikome. Przy niezmienionej siatkówce nie wykonuje się żadnych zabiegów zabezpieczających siatkówkę. Przy zmianach zwyrodnieniowych obwodowej siatkówki, lepiej wykonać takiego typu zabezpieczenie (fotokoagulacja laserem argonowym). Zdrowe oko dokładnie bada się z oceną obwodu siatkówki 1x 6-12 mies. Aczkolwiek nie daje to 100% gwarancji przed ewentualnym odwarstwieniem siatkówki.
4). Wymuszona pozycja ciała po zabiegu jest konieczna po to, żeby gaz w komorze ciała szklistego znalazł się jak najbliżej odwarstwionej siatkówki. A skoro gaz unosi się do góry, stąd pozycja głowy twarzą w dół (w tym momencie gaz przemieszcza się bliżej siatkówki). 3 tygodnie to okres kiedy gaz jeszcze jest obecny w komorze ciała szklistego i „wykonuje” swoje zadanie „dopychania” do podłoża odwarstwionej siatkówki. Po 3 tyg.jego ilość znacznie maleje, więc utrzymywanie głowy w pozycji wymuszonej nie jest konieczne, bo nic już nie daje. Co do zwolnienia lekarskiego i pracy przy komputerze. Generalnie po 30 dniach można wrócić do lekkiej pracy. Na pewno nie wolno wykonywać pracy fizycznej, zwłaszcza z podnoszeniem ciężarów. Praca biurowa w trybie bardziej oszczędzającym nie jest przeciwwskazana. Aczkolwiek o ile to możliwe, lepiej przedłużyć zwolnienie do 2 mies.(blizny siatkówkowo-naczyniówkowe, które zabezpieczają siatkówkę przed ponownym odwarstwieniem powstają w okresie około 4-6 tyg.po operacji witrektomii lub laseroterapii). Zaklejać oka nie ma potrzeby, lepiej skrócić czas pracy i robić częste i dłuższe przerwy.
5). Nasłonecznienie intensywne nie jest pożądane w momencie, kiedy świeci bezpośrednio do oka, lub odbija się od błyszczących powierzchni, w takich sytuacjach lepiej mieć okulary przeciwsłoneczne, ale poza tym nie ma potrzeby ciągłego używania takich okularów. Oglądanie TV w żaden sposób nie zaszkodzi oku, tak samo jak każde inne intensywne barwy.
Prowadzenie auta jest możliwe, takie ruchy oczami, głową, które się wykonuje podczas prowadzenia auta nie są zagrożeniem dla oka.
6). Oszczędzający tryb życia obowiązuje do 6 mies.( ciężary do 5 kg.,lekkie prace domowe takie jak odkurzanie, zmywanie podłóg, zakupy do 5 kilo, przesuwanie drobnych mebli), największą ostrożność trzeba zachować przez pierwsze 2 miesiące. Po 6 miesiącach rekonwalescencji bez żadnych powikłań można wrócić do normalnego trybu życia, z wyjątkiem wykonywania intensywnej pracy fizycznej wymagającej podnoszenia ciężarów powyżej 7-8 kg. Lekkie prace w ogródku z posługiwaniem się haczką, grabiami będą jak najbardziej możliwe.
7). Sport. Bieganie, jazda rowerem, pływanie możliwe bez większych ograniczeń po 6 mies.okresie rekonwalescencji po niepowikłanym zabiegu witrektomii. Natomiast gry zespołowe raczej nie są wskazane ze względu na możliwy uraz oka, który znacznie zwiększa ryzyko ponownego odklejenia siatkówki. Tak samo rolki i narty. Jeden niefortunny upadek może spowodować ponowne odklejenie siatkówki. Podnoszenie ciężarów wykluczone.
8). Co do leczenia odwarstwienia siatkówki inną metodą niż witrektomia: na razie nic ciekawszego się nie zapowiada. Sama w sobie witrektomia jest dużym postępem. Zabiegi tego typu są już robione od dawna. Aczkolwiek dużo się zmieniło w technice, narzędziach używanych do witrektomii, co dość korzystnie wpłynęło na efekty i rokowanie po operacyjnym leczeniu odwarstwienia siatkówki. Operację z użyciem gazu są o tyle lepsze od witrektomii z podaniem oleju do komory ciała szklistego, że nie ma potrzeby usuwania oleju po roku lub więcej, co dość często powoduje ponowne odwarstwienie siatkówki. Aczkolwiek czasem podanie oleju jest konieczne. Po witrektomii z podaniem gazu rzadziej powstaje wtórna zaćma, która wymaga operacji, po podaniu oleju występuje to znacznie częściej, dotyczy to również wtórnej jaskry. Wtórna jaskra znacznie częściej występuje po podaniu oleju.
Tak jeszcze jedna drobna uwaga praktyczna. Zawsze jest bezpieczniej, jeżeli po udanej operacji witrektomii wykona się zabezpieczenie całego (360stopni) obwodu siatkówki poprzez fotokoagulację laserową siatkówki. Wizyty kontrolne na początek muszą odbywać się co 2-4 tyg.w zależności od stanu oka. Po 2 miesiącu co 1-1,5 mies. Po 6 mies.co 2-3 mies.,a dalej w zależności od stanu oka.
We wczesnym okresie pooperacyjnym oko również trzeba kontrolować pod kątem wystąpienia torbielowatego obrzęku plamki (co jakiś czas 1x1-2 mies. wskazane wykonanie OCT plamki żółtej.
Gdyby w trakcie leczenia pojawiłyby się dodatkowe pytania, również chętnie Pani odpowiem. Uważam, że bardzo dobrze mieć taki kontakt lekarz-pacjent, z którego korzystają również inni pacjenci, którzy mają wątpliwości i poszukują tego typu informacje i odpowiedzi.
Pozdrawiam serdecznie
Tatiana Pokotycka
Dzień dobry. W marcu 2017 miałam zabieg witrektomii. Dziś mija 5 miesięcy a ja po ostatnim badaniu przed operacją zauważyłam, ze przy dolnej powiece pijawiło mi się coś, co widzę jako kroplę eody lub żelu. Po operacji to nie zniknęło. Bardzo mi to przeszkadza. Moja lekarz prowadząca mówi , że nic nie widzi w badaniu i nie umie mi pomóc.może Pani wie , co może być przyczyną takiej zmiany. Z góry dziękuję. POzdrawiam
Witam,
Żeby udzielić Pani odpowiedzi, musiałabym dokładnie wiedzieć z jakiego powodu miała Pani wykonaną witrektomię. Jeżeli było to otworopoczhodne odwarstwienie siatkówki z otworem w górnej części obwodowej siatkówki, to takie objawy mogą być związane z uszkodzeniem siatkówki w obszarze otworu (oko widzi obraz odwrócony - góra/dół). W tym przypadku trudno oczekiwać ustąpienia tego typu dolegliwości. Często podobne objawy występują po operacji witrektomii i są spowodowane obecnością gazu lub oleju w komorze ciała szklistego, ale w Pani przypadku to już było przed zabiegiem, więc taka opcja jest mało pradopodobna, tym bardziej jest Pani już 5 mies.po zabiegu. Bardzo bym prosiła o szczegółowe informacje dotyczące wskazań do witrektomii i przebiegu zabiegu .
Pozdrawiam serdecznie
Tatiana Pokotycka
